15 Nobel mükafatçısı yetişdirən ölkədə – Macarıstanda təhsil

Macarıstanda təhsil Avropada keyfiyyətli və beynəlxalq səviyyədə tanınan təhsil almaq istəyən tələbələr üçün maraqlı seçimlərdən biridir. Ölkənin təhsil ənənələrinin gücü yalnız universitetlərin tarixi və beynəlxalq proqramları ilə deyil, elm və tədqiqat sahəsində yetişdirdiyi görkəmli alimlərlə də özünü göstərir.

Macarıstan uzun illər ərzində fizika, kimya, tibb və digər elm sahələrində dünya elminə mühüm töhfələr verən alimlər yetişdirib. Macar əsilli Nobel laureatları arasında Albert Szent-Györgyi, George de Hevesy, Eugene Wigner, Dennis Gabor, George Békésy, György Oláh, Ferenc Herskó və daha yeni dövrdə Katalin Karikó və Ferenc Krausz kimi alimlər yer alır. Macarıstanın rəsmi mənbələrinə görə, 2023-cü ildə Katalin Karikó Nobel mükafatı alan 16-cı macar laureat olub.

Macarıstanın Nobel tarixinin arxasında nə dayanır?

Macarıstanın elm tarixində xüsusi yer tutan alimlərdən biri Albert Szent-Györgyidir. O, 1937-ci ildə Fiziologiya və ya Tibb üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb. Onun elmi fəaliyyəti, xüsusilə C vitamini ilə bağlı araşdırmaları, Macarıstanda aparılan elmi tədqiqatların beynəlxalq səviyyədə tanınmasına mühüm töhfə verib. Szent-Györgyi həmçinin Szeged Universitetində professor kimi fəaliyyət göstərib.

Digər mühüm adlardan biri George de Hevesydir. O, 1943-cü ildə Kimya üzrə Nobel mükafatını radioaktiv izotopların kimyəvi proseslərin öyrənilməsində izləyici kimi tətbiqinə görə alıb. Eugene Wigner isə 1963-cü ildə Fizika üzrə Nobel mükafatına atom nüvəsi və elementar hissəciklər nəzəriyyəsinə verdiyi töhfələrə görə layiq görülüb.

1971-ci ildə Dennis Gabor holografik metodun ixtirası və inkişafına görə Fizika üzrə Nobel mükafatı qazanıb. Daha sonra 1994-cü ildə György Oláh karbokationların kimyasına verdiyi töhfələrə görə Kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb.

Müasir dövrdə Macarıstan elmi

Macarıstanın elmi uğurları yalnız ötən əsrlə məhdudlaşmır. 2023-cü ildə ölkənin elmi tarixində mühüm hadisələrdən biri baş verdi. Biokimyaçı Katalin Karikó Fiziologiya və ya Tibb üzrə Nobel mükafatını Drew Weissman ilə birlikdə qazandı. Onların mRNA texnologiyası ilə bağlı araşdırmaları müasir tibbin inkişafında mühüm rol oynayıb. Karikó doktorantura təhsilini Szeged Universitetində alıb və burada elmi fəaliyyətinin ilk mərhələlərini davam etdirib.

Elə həmin il Ferenc Krausz Fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görüldü. O, Pierre Agostini və Anne L’Huillier ilə birlikdə elektronların maddə daxilində dinamikasını araşdırmağa imkan verən attosaniyə işıq impulslarının yaradılması üzrə eksperimental metodlara görə mükafat aldı. Krauszun tədqiqatları Macarıstanda yerləşən ELI-ALPS Laser Research Centre tərəfindən də dəstəklənib.

Bu nümunələr göstərir ki, Macarıstanın elmi ənənəsi keçmişlə məhdudlaşmır və ölkədə tədqiqat, innovasiya və yüksək səviyyəli elmi fəaliyyət üçün mühit formalaşdırılmağa davam edir.

Macarıstanda təhsil niyə tələbələr üçün maraqlıdır?

Macarıstanda təhsil almaq istəyən tələbələr üçün ölkənin elmi irsi mühüm üstünlüklərdən biridir. Macarıstan universitetlərində tibb, mühəndislik, informasiya texnologiyaları, biznes, iqtisadiyyat və digər istiqamətlər üzrə müxtəlif proqramlar mövcuddur.

Xüsusilə beynəlxalq tələbələr üçün ingilis dilində tədris olunan proqramların geniş olması Macarıstanı Avropada təhsil almaq istəyənlər üçün əlçatan istiqamətlərdən birinə çevirir. Tələbələr bakalavr, magistratura və doktorantura səviyyələrində müxtəlif proqramlar arasından seçim edə bilirlər.

Macarıstanda təhsil həmçinin Avropada beynəlxalq akademik mühitdə oxumaq, müxtəlif ölkələrdən olan tələbələrlə ünsiyyət qurmaq və gələcək karyera üçün beynəlxalq təcrübə qazanmaq imkanı yaradır.

Nobel laureatlarının ölkəsində təhsil almaq

Bir ölkənin Nobel laureatlarının sayı onun təhsil sistemini qiymətləndirmək üçün yeganə meyar deyil. Lakin Macarıstanın elm tarixində Albert Szent-Györgyi, George de Hevesy, Eugene Wigner, Dennis Gabor, Katalin Karikó və Ferenc Krausz kimi alimlərin olması ölkənin elmi ənənəsinin güclü olduğunu göstərən mühüm nümunələrdəndir.

Bu səbəbdən Macarıstanda təhsil yalnız Avropada diplom əldə etmək deyil, eyni zamanda güclü elmi ənənəyə malik akademik mühitdə inkişaf etmək istəyən tələbələr üçün də maraqlı seçim ola bilər.

Əgər siz də Macarıstanda təhsil almaq, uyğun universitet və ixtisas seçmək, qəbul prosesini öyrənmək və sənədlərinizi hazırlamaq istəyirsinizsə, seçim prosesinə əvvəlcədən başlamaq daha məqsədəuyğundur.